در عصر حاضر دگرگوني ژرف تكنولوژيكي، مكانيسم‏ها و شرايط و در نتيجه بحث هاي تكنيكي و فني به سوي پيچيدگي، تنوع و ظرافت بيشتري گرايش يافته است. در اين ميان دگرگوني‏هاي اقتصادي مهم حاصله در برگيرنده شماري از روابط توليد پيچيده، فراگير و روابط مبادلاتي مي باشد كه در امر جهاني شدن روندي رو به گسترش دارد.برخي از دگرگوني هاي اقتصادي مربوط به پيوندهاي نيرومند و روابط همپيوند ميان بخش هاي فرعي مربوط در زمينه توسعه صنعتي ـ خدماتي ـ تكنولوژيكي مي باشند.چنين تنظيم اقتصادي مايه كاهش فرق گذاشتن ميان بخش هاي سنتي شده است. بدين ترتيب ما با يك روند همزمان خدمات صنعتي گرايانه( مانند كاربرد انبوه سخت افزار در ارتباطات، گردشگري، بانكداري، حمل ونقل و نظير اينها) و نيز يك روال مهم ساخت « سه سويه» و ديگر فعاليت ها (مانند نرم افزار و ديگر خدمات توليد‏گران و دروندهاي لازم براي توليد كالا) روبه رو مي باشيم(كاپلينسكي،105،1372). بر اين مبنا گردشگري نيز كه در رويكردي خاص در هزاره سوم مورد توجه مي باشد؛ تحولاتي را پذيرا شده كه به فراگير شدن آن منتهي گرديده است. گردشگري در رابطه با بسترهاي تكنولوژيكي بحث شده و بسترهاي اقتصادي حاصل از جهاني شدن، اصلي مستحكم در سياست هاي اقتصادي در هزاره سوم محسوب مي شود.تحولات حاصل از مباحث فوق در رابطه با گردشگري در دوسويه تاثير گذاري از يك سو به شكل گيري گردشگري الكترونيكي منتهي گرديده و از ديگر سو شكل گيري گردشگري مجازي را سبب شده است.

بازاريابي گردشگري براي يک کشور يا يک منطقه امري ضروري است .بازاريابي به گردشگران بالقوه اطلاعاتي درباره آنچه که منطقه مشخصي مي تواند ارائه کند عرضه مي نمايد وأنها را نسبت به بازديد از ان ترغيب مي کند.

برنام ريزي بازار ،همانطور که به توسعه محصولات توريستي مرتبط است ،بايد به عنوان بخشي از فرايند برنامه ريزي کلي گردشگري در نظر گرفته شود.بازاريابي فعاليتهاي چندي را در بر دارد از آن جمله اند :

تعيين اهداف بازاريابي،تدوين راهبرد بازاريابي،تهيه و اجرا برنامه ترويج و ارائه خدمات اطلاع رساني گردشگري.برنامه ربزي بازار را مي توان براي گردشگراني بين المللي و داخلي و يا به صورت ترکيبي براي هر دو انجام داد.

 تعيين اهداف بازاريابي

تعيين اهداف بازاريابي در شيوه برنامه ريزي جامع و منسجم ،به اهداف بازار از نظر نوع و تعداد گردشگرانيي که بايد جذب شوند ، بستگي دارند.اهداف بازار بر مبناي بازارهايي تنظيم مي شوند که با اجراي درست برنامه هاي توسعه و بازار يابي قابل جذب هستند .

اهداف بازار به طور معمول براي دورههاي پنچ سال تنظيم مي شوند.اين اهداف در قالب اعدادي تقريبي در مورد تعداد توريست هايي که وارد مي شوند به تفکيک نوع،متوسط ميزان اقامت،کشورها يا مناطق  مبدا در کشور و ساير ويژگيها بيان مي شود.بازار هدف مورد نظر بايد به دقت با محصول گردشگري ارائه شده در منطقه ، انواع توريست ها و شيوه گردشگري مورد نظر مرتبط باشد.اين گروه ها مي توانند شامل موارد زير باشند:

گردشگران که علاقه انها به تماشاي مناظر است يا به گردشگاه هاي ساحلي توجه دارند،توريست هايي با علايق خاص يه طبيعت ،فرهنگ و ماجراجويي ، توريست هاي قومي و مسافران عبوري گشتهاي تفريحي ، برخي بازارهاي توريستي متشکل از گردشگرانيي است که مقاصد مکاني متعددي را براي بازديد در نظر دارند.ديدار اين گردشگران از يک کشور بخشي از بازديد مجموعه چند کشور است.اما در ديگر بازارها گردشگران مقصد مکاني واحدي دارند .

در مناطق گردشگری توسعه يافته ، اهداف بازاريابي ممکن است با تغيير نوع بازار مرتبط باشد.از آن جمله ، هدف گيري بازارهايي با کيفيت بالاتر يا بازارهايي با گرايش خاص است.البته چنين اهدافي بايد با تغييرات مربوطه در محصول گردشگري حاصل از جاذبه ها ، امکانات و خدمات منطقه ،هماهنگ شود.

استراتژي هايي که بوسيله تورگردان استفاده مي شود براي ارتباط داشتن با عموم است و بر روي ماهيت خدمات تأکيد مي کند . بنابراين هر دو نوع هم فرآيند بازاريابي و هم مشتري به صورت متفاوتي در گردشگري عمل مي کنند. در بازاريابي گردشگري ، بازارياب بايد دو بعد را در نظر داشته باشد در وهله اول رضايت ساكنان محلي از كسب سود از جريان گردشگري و در بعد دوم حاصل شدن رضايت از تجربه گردشگري ، از سوي بازديدكنندگان مي باشد. از اين رو بازاريابي گردشگري وابسته به « نه P» مي باشد كه در زير به ان مي پردازيم. در واقع درس بازايابي گردشگري بر محور آموزش اين « نه P» استوار است.

1 ـ  قيمت (Price) : مشخص کردن قيمت خدمات/ محصول از عملکردهاي بازاريابي است . زيرا رفاه مالي يک شرکت به اندازه فاکتورهاي کيفيتي و رقابتي در محصول / خدمات تاثير گذار است . قيمت گذاري شامل شرايط مورد فروش از قبيل در دسترس بودن يا اعتبار داشتن براي مشتري مي باشد.

2 ـ محصول( Product ):  عبارت است از ترکيب خدمات و سرويس که يک شرکت پيشنهاد مي کند، آن چه كه به مشتري براي خريد پيشنهاد مي شود. بنابراين ترکيب خدمت/ محصول براي تصوير يک شرکت يا عملکرد بازاريابي حياتي است.

 3 ـ مکان (Place):  مکان جايي است که مشتري قادر باشد در ان محصول عرضه شده را مصرف نمايد.در تور از انواع متفاوت و زيادي از واسطه گران براي رزروکردن يا پرداخت کردن براي خدمات گردشگري استفاده مي شود، از قبيل کارگزاران سفر و کلي فروشان، بدون واسطه گران اين فرآيند براي مشتري سخت و طاقت فرسا خواهد بود. يک اتوبوس مدرن تور نمي تواند هر مسافري را از خانه اش سوار کند همانطوري که يک بوئينگ 717 نمي تواند از مقابل هر خيابان مورد نظر مسافر پرواز کند. خدمات گردشگري بايد براي رزرو و پرداخت به آساني دسترس باشد زيرا توزيع واقعي حمل و نقل غير قابل انعطاف است.

4 ـ  تبليغات و آگهی (Promotion ): تبليغات به همه سطوح ارتباطي با مشتري به منظور افزايش نتيجه فروش خدمات / محصولات اشاره دارد . تبليغ در معناي گسترده ترکيب ارتباط را نمايش مي دهد.

5 ـ مشاركت (Partnership) :  يک عامل سفر در يک جزيره هم وابسته به عوامل ديگر سفر است . بنابراين مهم است که طرح ريزي شود در چندين كاري، لازم است كه اكثر سازمان ها با توجه به شراكت خود در زمينه بازاريابي مشاركت داشته باشند.

6 ـ بسته بندي (Packaging) :  مشاركت مفهوم بسته بندي را پيش مي آورد زيرا عوامل چندين سفر مورد نظر با هم ديگر فروخته مي شود تحت يک قيمت، و همه نوع سفر را با هيجان تر و ترغيب کننده تر مي سازد تهيه کنندگان عامل سفر اين اجازه را به کارگزاران سفر و تور گردان ها مي دهند هرچند که در راه هاي متفاوت، عوامل با همديگر بسته بندي مي شود، تحت يک قيمت فروخته مي شود، و به عنوان واسطه گران عمل مي کنند، و براي همه خدمات شان يک هزينه دريافت مي کنند.

7 ـ موقعيت يا جايگاه (Positioning): هرتور و شرکت مسافرتي در وقت اضافي موقعيت مطلوب را بر پا مي کند يا يک ارتباط با ارزش از سطح قيمت که بوسيله مشتريان به يک شکل متبوع بايد نگريسته شود . بهترين جايگاه براي يک تور گردان بدست آوري بازار (بازارهاي) هدف است.

8 ـ برنامه ريزي (Programming) :  برنامه ريزي به طور مفهومي شبيه بسته بندي است. در برنامه ريزي، بازارياب تلاش مي کند که نمايش (حد محصولش را به عنوان جزء سازده ولازم در هر نمايش منظم از فعاليت ها يا تنوع خدمات که در يک مقصد پيشنهاد شده است بازارياب بسته بندي نمي کند رده يا بيشتر از محصول را سفر را تحت يک قيمت مي فروشد) . اما نمايش دادن يک محصول خدمات در يک روشنايي متبوع جزئي از نمايش منظم خدمات است . مثال واضح در مورد بروشورهاي هتل است که نشان مي دهد در نزديکي آن يک زمين گلف وجود دارد اما مالک آن نيست.

9 ـ مردم(People):  مردم براي هر خدمتي مکانيسم محموله هستند . بدون مردم خوب، خدمات، پست و نامرغوب خواهد بود .بدون مردم، خدمت هم نمي تواند ارائه شود . بنابراين ، کارفرمايان در صنعت خدمات مهمترين امتياز را دارند.

- ظرفیتهای سرمایه و ثروت در ایران اسلامی

منبع:http://www.touristy.blogfa.com

اثرات ناشي از فعاليت گردشگري در بازار کار وتامين اشتغال يکي از مباحث اقتصادي مربوط به گردشگري مي باشد.از آنجا که بسياري از خدمات گردشگري به هيچ وجه نمي توانند با استفاده از تکنولوژي ارائه شود در مقياسي قابل توجه به اشتغال نيروي انساني به طور مستقيم نيازمند است، اين خود موجب آن مي شود که با توسعه گردشگري در مکان هاي مختلف در يک کليت اقتصادي زمينه هاي ايجاد اشتغال فراهم آيد واز نرخ بيکاري کاسته شود.بديهي است که اين اشتغال حاصل از فعاليت هاي گردشگري مي توانند کمبود باراز کار‏خانه هاي توليدي را جبران نمايد.زيرا ميزان سرمايه گذاري براي ايجاد يک شغل در زمينه خدمات گردشگري در مقايسه با ديگر صنايع تفاوت فاحشي دارد و کمتر مي باشد.علاوه بر اين اشتغال در فعاليت هاي ديگر که در ارتباط با گردشگري مي باشند همچون کارهاي ساختماني ، تعميرات ،کرايه دادن اتومبيل ، دستفروشي ونظير اينها براي افراد بومي فراهم مي گردد.هرچند اين گونه فعاليت ها از نظر ثبات درآمد نامطمئن مي باشند(سلطاني ،109،1374) ولي در يک حالت از بالا بودن نرخ بيکاري مي تواند حداقلي از کسب درآمد را براي خانوارها سبب شود.از اين رو مي توان يکي از آثار مهم ومفيد توسعه گردشگري را مکان هاي مختلف يک کشور ـ بخصوص در کشورهاي در حال توسعه ـ ايجاد اشتغال واستفاده از نيروي غير متخصص دانست. گردشگري به صورت يک بخش فعال اقتصادي مي تواند  از عامل کار بيشتر از ساير عوامل استفاده کند وموجب بالا بردن سطح اشتغال را فراهم آورد .

در مجموع سه نوع اشتغال نيروي انساني (نيروي کار ومديريت) در مورد گردشگري قابل تفکيک است : 1ـ اشتغال اوليه : اين نوع اشتغال عمدتا" در فعاليت هايي است که براي فراهم آوردن زمينه ها وقبل از انجام سفر يا در حين مسافرت به منظور اطلاع بيشتر از پتانسيل هاي بهره‌وري قرار دارد؛ فعاليت موسئسات گردشگري واطلاع رساني از اين نوع است. 2ـ اشتغال در تامين نيازها : اين نوع اشتغال که سهم عمده اي از اشتغال در فعاليت هاي گردشگري را شامل مي شود ، در فعاليت هاي است که بطور مستقيم نيازهاي‌ روزمره گردشگر را تا زماني که در مقصد است برطرف مي سازد.اين نوع اشتغال دامنه وسيعي را از فعاليت ها در حمل ونقل ، هتل داري ، رستوران ها و فعاليت ها در ارائه خدمات تفريحي و ورزشي شامل مي شود. 3ـ اشتغال غير مستقيم : اين نوع اشتغال که بيشتر با فعاليت هاي توليدي مرتبط است همزمان با سرمايه گذاري در گردشگري فراهم مي‌آيد.فعاليت در احداث هتل ها وکليه فعاليت ها قبل از آن ، توليد وسايل حمل ونقل (تا جايي که سهم گردشگري راشامل مي شود) ونيز سهم گردشگري در ايجاد تاسيسات زيربنايي در زمره اين نوع اشتغال است. اشتغال غير مستقيم همان گونه که از نام آن پيداست به طور مستقيم وتنها بافعاليت هاي گردشگري مرتبط نيست بلکه تنها با نسبت حجم سرمايه گذاري در گردشگري به کل تشکيل سرمايه در اقتصاد مشخص مي گردد(زماني ،36،1373).

هرچند ايجاد اشتغال هدف عمده توسعه گردشگري نيست ولي بي شک توسعه آن با فعاليت وخدماتي سروکار دارد که خود به خود ظرفيت اشتغال را بالا مي برد. به گونه‌‌اي که توسعه گردشگري سبب بالا رفتن اشتغالات بخش کشاورزي بطور غير مستقيم مي شود زيرا با بالا رفتن تقاضا به سبب ورود گردشگران ، توليدات کشاورزي تحت تاثير آن افزايش مي يابد(بيک محمدي،250،1379).بطور کلي از مزايايي گردشگري در يک مقياس وسيع ايجاد فرصت هاي اشتغال مي باشد. البته ماهيت اين اشتغال‌ هميشه ممکن نيست که رشد اقتصادي مقاصد را تسهيل کند.در بيشتر مواقع اشتغال در زمينه گردشگري گرايش به همپوشي باديگر بخش هاي اقتصادي دارد (مانند کشاورزي ، حمل ونقل ) .اين مي تواند به عنوان مکملي براي درآمد هاي پايين در بخش هاي ديگر اقتصادي باشد. اشتغال در زمينه گردشگري در رابطه با عوامل زير  مي تواند کيفيت پائين اشتغال وعدم تحرک اقتصادي را سبب شود((Weaver,2000,272:

·        ماهيت غير تخصصي بيشتر اشتغال ها در زمينه گردشگري که به نسبت داراي قابليت فزايندهاي درزمينه ايجاد فرصت هاي اشتغال دارد.